Σάββατο, 17 Αυγούστου 2019

18 Αυγούστου 1881: Η απελευθέρωση της Καρδίτσας ♥ από τον τουρκικό ζυγό

Η Κεντρική πλατεία της πόλης της Καρδίτσας, στο βάθος ο Μητροπολιτικός Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, η ανέγερση του οποίου άρχισε το 1887.
Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

Eξήντα χρόνια μετά την επανάσταση του 1821 και ύστερα από σκληρούς αγώνες, η Θεσσαλία (πλην της επαρχίας Ελασσόνας) μαζί με ένα τμήμα της Ηπείρου (Ν. Άρτας) κατάφερε ν' απελευθερωθεί. Είχαν προηγηθεί πολλές εξεγέρσεις των Θεσσαλών κατά τη διάρκεια των εξήντα αυτών χρόνων, χωρίς να στεφθούν όμως από επιτυχία. Στην τελευταία όμως επανάσταση του 1878 όχι μόνο οι Αγραφιώτες, αλλά και οι κάτοικοι των πεδινών χωριών της Καρδίτσας έδειξαν απαράμιλλο θάρρος και ηρωισμό απέναντι στους τούρκους που ήταν και περισσότεροι και καλύτερα οπλισμένοι. Έτσι, ενώ στις άλλες περιοχές της της Θεσσαλίας η φλόγα της Επανάστασης είχε σβήσει, στην περιφέρεια της Καρδίτσας το ένα χωριό μετά το άλλο αποκτούσε την ελευθερία του και ο ενθουσιασμός τω ντόπιων ήταν πολύ μεγάλος. Τελικά, με την επέμβαση των μεγάλων δυνάμεων και κυρίως της Αγγλίας οι εχθροπραξίες σταμάτησαν και οι Τουρκία αναγκάστηκε να παραχωρήσει το 1881 στο ελεύθερο Ελληνικό κράτος τη Θεσσαλία και την Άρτα.


Η 18η Αυγούστου 1881 ήταν μια ξεχωριστή ημέρα για την Καρδίτσα


Από τα χαράματα σε όλα τα σπίτια της πόλης κυμάτιζε περήφανα η ελληνική σημαία, ενώ το αμέτρητο πλήθος των ανθρώπων, όχι μόνο της πόλης, αλλά και των γύρω χωριών, σαν ποτάμι κατευθύνονταν προς την είσοδο της πόλης. Οι παπάδες προχωρούσαν με τα εξαπτέρυγα και το σταυρό, ενώ έψαλλαν αναστάσιμα τροπάρια. Οι μαθητές των σχολείων ζητωκραυγάζοντας και τραγουδώντας ύμνους στη σημαία, πετούσαν τα φέσια τους στον αέρα, δείγμα της απαλλαγής από την τουρκική σκλαβιά. Στην είσοδο της πόλης οι Καρδιτσιώτες είχαν δημιουργήσει μια πελώρια αψίδα με δάφνες και έλατα απ” όπου θα περνούσε ο ένδοξος ελληνικός στρατός. Κοντά σ” αυτήν είχαν πάρει θέση οι αρχές της πόλης, με επικεφαλής τον Τούρκο δήμαρχο Καχριμάν Βέη και τον Μητροπολίτη Λάρισας Νεόφυτο, στον οποίο υπάγονταν εκκλησιαστικά τότε η Καρδίτσα. Ο τελευταίος, με την αρχιερατική του στολή και το σταυρό στα χέρια είχε στα δεξιά του τον επίσκοπο Θαυμακού. Κατά τις 9 το πρωί η τρίτη φάλαγγα του ελληνικού στρατού με επικεφαλής τον στρατηγό Σκαρλάτο Σούτσο έφτανε στην είσοδο της πόλης. Η εμφάνισή του προκάλεσε φρενίτιδα ενθουσιασμού. Ο στρατηγός όταν έφτασε μπροστά στους επισήμους κατέβηκε από το άλογό του, δέχθηκε τις ευλογίες των Αρχιερέων και ασπάστηκε το σταυρό και το Ευαγγέλιο. Η παράδοση της Πόλης στις ελληνικές αρχές έγινε ομαλά. Το μόνο επεισόδιο που αναφέρεται είναι η πυρκαγιά της αγοράς που ξέσπασε τη νύχτα της παραμονής και που, όπως λέγεται, προκλήθηκε από τους Τούρκους για εκδίκηση. Κάηκαν τα περισσότερα καταστήματα πολύ γρήγορα πριν προλάβουν οι Έλληνες να σβήσουν τη φωτιά, γιατί όλα ήταν ξύλινα και πρόχειρα κατασκευασμένα. Για να θυμούνται οι Καρδιτσιώτες την ξεχωριστή αυτή ημέρα, ο Δήμος Καρδίτσας ονόμασε το δρόμο που είναι ανατολικά του 14ου Δημοτικού Σχολείου οδό 18ης Αυγούστου. Επίσης, κάθε χρόνο οργανώνει εκδήλωση μνήμης για τους πεσόντες Καρδιτσιώτες με ομιλίες, κατάθεση στεφάνων και επιμνημόσυνη δέηση.

Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ

Μετά την απελευθέρωση και μέχρι το 1887 η Καρδίτσα ήταν επαρχία του νομού Τρικάλων. Από το 1887 μέχρι το 1891 ήταν έδρα νομού. Γίνεται πάλι επαρχία μέχρι το 1899 και εν συνεχεία, πάλι νομός μέχρι το 1909. Από το 1910 μέχρι το 1944 είναι επαρχία και από τότε και στο εξής νομός. Το 1883 η επαρχία Καρδίτσας διαιρέθηκε σε 13 δήμους ως εξής:

  • Δήμος Καρδίτσας με έδρα την Καρδίτσα
  • Δήμος Αργιθέας με πρωτεύουσα τα Κουμπουριανά.
  • Δήμος Ιτάμου με πρωτεύουσα το Ζωγλόπι
  • Δήμος Γόμφων με πρωτεύουσα το Μουζάκι.
  • Δήμος Νεβροπόλεως με πρωτεύουσα τον Μεσενικόλα
  • Δήμος Ιθώμης με πρωτεύουσα το Φανάρι.
  • Δήμος Ταμασίου με πρωτεύουσα τη Δρανίστα
  • Δήμος Τιτανίου με πρωτεύουσα τον Παλαμά
  • Δήμος Κιερίου με πρωτεύουσα τους Σοφάδες
  • Δήμος Σιλάνων με πρωτεύουσα την Παραπράσταινα
  • Δήμος Φύλλου με πρωτεύουσα το Κουτσιαρί
  • Δήμος Καλλιφωνίου με πρωτεύουσα το Καλλιφώνι και
  • Δήμος Μενελαϊδος με πρωτεύουσα τη Ρεντίνα.
Κατά την απογραφή του 1881 η πόλη Καρδίτσα είχε 4.504 κατοίκους ενώ ο δήμος Καρδίτσας (πόλη και γύρω χωριά) 10.297 κατοίκους. Η Καρδίτσα ήταν καθαρά αγροτική πόλη και τα προϊόντα που παρήγαγε ήταν δημητριακά, καπνός, βαμβάκι, σουσάμι. Στα ημιορεινά είχε ανεπτυγμένη αμπελουργία και στα ορεινά την αιγοτροφία. Στον κάμπο υπήρχε ανεπτυγμένη προβατοτροφία και βοοτροφία. Η συγκοινωνία εντός και εκτός της επαρχίας εκτελούνταν με πρωτόγονα μέσα (άμαξες, κάρα και ζώα) μέχρι το 1884 που κατασκευάστηκε ο σιδηρόδρομος. Η πόλη της Καρδίτσας απέκτησε υδραγωγείο το έτος 1901 και μεταφέρθηκε το νερό από την Παπαράντζα στην πόλη. Το 1901 έγινε και το Παυσίλυπο, καθώς και η κεντρική πλατεία. Η εκπαίδευση μόλις μετά την απελευθέρωση άρχισε ν” αναπτύσσεται. Το 1882 ιδρύθηκαν το 1ο Δημοτικό Σχολείο, το Παρθεναγωγείο και το Ελληνικό Σχολείο (Σχολαρχείο). Το 1885 ιδρύθηκε το 2ο Δημοτικό Σχολείο, το 1888 το 3ο, το 1899 το 4ο, το 1906 το 5ο, το 1921 το 6ο και στη συνέχεια τα υπόλοιπα. Το 1889 ιδρύθηκε στην Καρδίτσα και Γυμνάσιο.

ΠΗΓΗ: Εγχειρίδιο Τοπικής Ιστορίας,των συγγραφέων Γριβέλλα , Καραφύλλη, Μαγόπουλου.

http://blogs.sch.gr/
Διαβάστε περισσότερα »»

Ένας Θεσσαλός νεομάρτυρας: Ο Κωνσταντίνος ο εκ Καπούας(Καππά Καρδίτσας)



Ένας Θεσσαλός νεομάρτυρας: Ο Κωνσταντίνος ο εκ Καπούας.
Του Κων. Απ. Σουλιώτη, επ. λυκειάρχη
Στα ζοφερά χρόνια της Τουρκοκρατίας, όπως είναι γνωστό από την ιστορία, μαρτύρησαν χιλιάδες άνθρωποι με απερίγραπτα βασανιστήρια για την πίστη του Χριστού. Ένας από τις χιλιάδες των νεομαρτύρων είναι και ο άγιος Κωνσταντίνος εκ Καπούας Καρδίτσης (μεσαιωνική πολίχνη, το σημερινό χωριό Καππά της Καρδίτσας), του οποίου η επίσημη αναγνώριση ως αγίου έγινε εσχάτως με πράξεις της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.
Ο άγιος Κωνσταντίνος, προτού βαφτισθεί χριστιανός και ενταχθεί στους κόλπους της Εκκλησίας μας, ήταν μουσουλ­μάνος, γιος Τούρκου αξιωματούχου της περιοχής Φαναρίου της Καρδίτσας. Σε ηλικία είκοσι χρόνων κατηχήθηκε στα χρι­στιανικά δόγματα από λόγιο μοναχό της ιεράς μονής της Καπούας «Άγιος Νικόλα­ος». Ό κατηχητής-μοναχός, όταν έκρινε ότι στο Τουρκόπουλο είχε εδραιωθεί η πίστη στον Χριστό, το βάφτισε στο μοναστήρι και από Σαΐμ, που ήταν το όνομά του, το μετονόμασε Κωνσταντίνο. Η αντίδραση του Τούρκου αξιωματούχου, πατέρα του νεοφώτιστου Κωνσταντίνου, υπήρξε κεραυνοβόλος και δυναμική. Θέλησε να τιμωρήσει με θάνατο τούς τρεις μοναχούς του μοναστηριού της Καπούας, αλλά δεν το κατόρθωσε, γιατί αυτοί κατάφεραν να καταφύγουν στα Μετέωρα, όπου ζήτησαν προστασία από τούς εκεί μοναχούς. Η οργή του πατέρα κορυφώθηκε και πυρπόλησε το μοναστήρι. Το μεγάλο, όμως, πρόβλημα για τον πατέρα ήταν ο γιος του, ο όποιος, στις παρακλήσεις στην αρχή και τις απειλές στη συνέχεια του ιδίου και των οργάνων του, δεν εννοούσε να αρνηθεί τον Χριστό και να επανέλθει στην παλιά του πίστη. Ο πατέρας, λοιπόν, χρησιμοποίησε κάθε μέσο και πολλές μεθοδείες, για να κάμ­ψει τις αντιστάσεις του γιου του, χωρίς, όμως, κανένα απολύτως αποτέλεσμα. Εξοργισμένος από τη σθεναρή στάση και τη συμπεριφορά του γιου του διέταξε στρατιώτες της φρουράς του να τον ρίξουν στο μπουντρούμι και να μην τον βγάλουν απ’ εκεί, αν δεν επανέλθει στην πατρώα πίστη. Οι στρατιώτες έπραξαν σύμφωνα με τις εντολές του πατέρα. Έριξαν τον Κωνσταντίνο στο σκοτεινό και μουχλια­σμένο μπουντρούμι και πρωί-βράδυ τον ρωτούσαν και τον ξαναρωτούσαν αν είχε μετανιώσει για την αποστασία του. Ο Κωνσταντίνος, όμως, τους απαντούσε με ηρεμία και σταθερότητα: «Τον Χριστό μου δεν θα τον αρνηθώ ποτέ, ό,τι και να μου κάνετε· δεν φοβάμαι τίποτα· είναι δίπλα μου και με ενισχύει». Οι φρουροί μετέφεραν στον εντολέα τους τα λόγια του Κωνσταντίνου. Η οργή του πατέρα φούντωνε. Το μυαλό του θόλωνε από το πάθημά του και σε μια στιγμή έδωσε εντολή να τον βασανίσουν με ξυλοδαρμό. Φυσικά, ούτε και αυτού του είδους τα βασανιστήρια στάθηκαν ικανά να κάμψουν και να μεταπείσουν τον Κωνσταντίνο, γιατί και η δική του αγάπη για τον Χριστό φούντωνε κάθε μέρα και περισσότερο, και ήταν αποφασισμένος και να πεθάνει ακόμη, παρά να τον προδώσει. Τα όρια της υπομονής του πατέρα εξαντλήθηκαν και οργισμένος έδωσε εντολή στους στρατιώτες να τον βασανί­σουν σκληρότερα και, αν δεν μεταπεισθεί και πάλι, να τον οδηγήσουν στην κρεμάλα. Αλλ’ όμως και τα νέα σκληρότερα βασα­νιστήρια δεν στάθηκαν ικανά να κάμψουν το φρόνημα και την πίστη του Κωνσταντίνου. Έτσι, οι στρατιώτες του ανακοίνωσαν την απόφαση του πατέρα του να τον απαγχονίσει, ως τελευταία και κορυφαία απειλή, αλλά και πάλι πήραν την αγέρωχη απάντηση: «Σας λέγω και πάλι· τίποτε δεν μπορεί να με χωρίσει από τον Χριστό μου. Τον αγαπώ τόσο πολύ, που δεν με νοιάζει αν δώσω για την αγάπη του και τη ζωή μου ακόμη». Οι στρατιώτες, σύμφωνα με τη δι­αταγή του πατέρα του, τον οδήγησαν έξω από την Καπούα, στο σημείο όπου είναι κτισμένο το σημερινό χωριό Καππά. Εδώ έριξαν σχοινί σ’ ένα χονδρό κλωνάρι του «Μεγάλου πλατάνου» που υπήρχε στη θέση αυτή (πλησίον του Κοινοτικού Γραφείου της Καππάς) και κρέμασαν τον Κωνσταντίνο. Όμως, το θαύμα έγινε· το σχοινί κόπηκε τρεις φορές, οπότε οι δή­μιοι αναγκάστηκαν, ύστερα από διαταγή του παριστάμενου πατέρα του, να τον αποκεφαλίσουν. Η αγία ψυχή του νεαρού Κωνσταντίνου πέταξε κοντά στην αιώνια αγάπη του, τον Χριστό. Το τιμημένο σκή­νωμά του το έθαψαν οι χριστιανοί κοντά στον τόπο του μαρτυρίου του, στην το­ποθεσία «Τρία δέντρα». Ο Κωνσταντίνος μαρτύρησε στις 18 Αύγουστου 1610, την περίοδο δηλαδή που στην περιοχή της Δυτικής Θεσσαλίας ξέσπασαν φοβεροί διωγμοί εναντίον των Χριστιανών (1600-1615), εξαιτίας των δυο επαναστατικών κινημάτων του Μητρο­πολίτου Λαρίσης (έδρα του τότε ήταν τα Τρίκαλα) Διονυσίου του φιλοσόφου, τον όποιο οι Τούρκοι σκωπτικά αποκαλούσαν Σκυλόσοφο.

Το μαρτύριο του νεομάρτυρα της Καπούας Κωνσταντίνου αποθανάτισε και η λαϊκή μούσα με το ωραίο δημοτικό τραγούδι:
Να ’χε καεί ό πλάτανος,
να του ’πεφταν τα φύλλα,
που κρέμασαν το μπόι σου το όμορφο Μπεόπουλο.
«Οι κάτοικοι της περιοχής, γράφει ο κ. Θωμάς Ζήσης, φιλόλογος τ. λυκειάρ­χης, δόκιμος συγγραφέας και εξαίρετος υμνογράφος, από παλαιά ευλαβούνται τον νεομάρτυρα Κωνσταντίνο ως άγιο για τη σθεναρή και λαμπρή ομολογία της χριστιανικής πίστεως. Γιατί ομολόγησε πράγματι τον Χριστό με τον ζήλο του νε­οφώτιστου και με τον ενθουσιασμό που χαρακτηρίζει τη νεανική ηλικία. Και δεν είναι, βέβαια, η μαρτυρική μόνο ομολογία που συντέλεσε σ’ αυτό. Οι άνθρωποι της περιοχής διηγούνται και αρκετές θαυματουργικές ενέργειες του νεομάρτυρος». Στον τόπο του μαρτυρίου του οι κάτοικοι της Καππάς έχουν ήδη ανεγείρει και περικαλλή ιερό ναό στο όνομά του με την υπόδειξη, συγκατάθεση και τις ευλογίες κατά καιρούς των μακαριστών Μητροπολιτών Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων Ιεζεκιήλ (Βελανιδιώτη), Κυρίλλου Α’ Καρμπαλιώτη και Κλεόπα Θωμόπουλου. Ο τελευταίος, μάλιστα, το 1995 έθεσε και τον θεμέλιο λίθο του εν λόγω ιερού ναού.

Πρώτος που συνέβαλε οικονομικά στην ανέγερση του ιερού ναού είναι ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών το 1997, ως Μητροπολίτης τότε Δημητριάδος, προσέφερε χρηματικό πο­σό γιατί, όπως γράφει σε επιστολή του προς τον γράφοντα, «συνεκινήθη από την ανάγνωσιν του μαρτυρίου και των θαυμάτων του αγίου νεομάρτυρος Κων­σταντίνου».
Τέλος, αναφέρουμε ότι ο Εφέτης Λάρισας και εξαίρετος υμνογράφος κ. Γε­ώργιος Αποστολάκης έγραψε Ακολουθία και Παρακλητικό Κανόνα «Εις τον άγιον νεομάρτυρα Κωνσταντίνον Καπούας, τον εξ Αγαρηνών». Απολυτίκιο του αγίου, Καθίσματα, Κοντάκιο και Μεγαλυνάρια έγραψε και ό φιλόλογος πρ. λυκειάρχης, συγγραφέας και υμνογράφος κ. Θωμάς Ζήσης.



Πληροφορίες: 
Κατερίνα Παπαϊωάννου

Φωτογραφίες: 

Διαβάστε περισσότερα »»

Παρασκευή, 16 Αυγούστου 2019

ΡΕΝΤΙΣΤΕΣ ή ΣΤΡΑΓΚΙΣΤΕΣ ή ΡΙΝΓΚΣΤΕΣ

*Φωτογραφία: http://www.sidagi.gr/
Υλικά
1 πιάτο αλεύρι
4 - 5 ποτήρια νερό
1 κρεμμύδι
πιπέρι κόκκινο

Εκτέλεση
Κοσκινίζουμε το αλεύρι και το βρέχουμε με σταγόνες νερού, μαζεύουμε τους σβώλους της ζύμης και ξαναβρέχουμε το αλεύρι μέχρι να τελειώσει. Τσιγαρίζουμε το κρεμμύδι και το πιπέρι και ρίχνουμε το νερό. Αφού βράσει προσθέτουμε τους σβώλους της ζύμης ανακατεύοντας. Αφού πήξει το κατεβάζουμε από τη φωτιά.

Στη φωτογραφία είναι κριθαράκι(κάπως έτσι είναι και οι ρινκγστές)

Διαβάστε περισσότερα »»

Λεοντάρι Καρδίτσας ♥

Φωτογραφία: Βασιλειος Γκασιος >‎ ΛΕΟΝΤΑΡΙ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
Στο νοτιοανατολικό άκρο του νομού Καρδίτσας και σε απόσταση 35Km απ αυτή βρίσκεται το Λεοντάρι ένα από τα ιστορικότερα χωριά του νομού.
Τα αρχαιολογικά ευρήματα που κατά καιρούς έχουν ανακαλυφθεί φανερώνουν ότι η περιοχή Λεονταρίου κατοικείται αδιαλείπτως από το 5° αιώνα π.Χ. Το χωριό είναι κτισμένο στίς ακροτελεύτιες βουνοπλαγιές της νότιας Πίνδου αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 240m και βόρειά του εκτείνεται ο Θεσσαλικός κάμπος .Τα τελευταία διόρωφα λιθόκτιστα σπίτια ,απομεινάρια του χρόνου, δείχνουν την ακμή του οικισμού στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας.Η παλιά του ονομασία ήταν Ασλανάρ που σημαίνει Λεοντάρι .Η λαική παράδοση αναφέρει πως στην περιοχή υπήρχε η ΛΕΟΝΤΟΥΠΟΛΙΣ περί τον 4° αιώνα π.Χ.. Ακόμα και οι Οθωμανοί κατακτητές μετέφρασαν στην γλώσσα τους το παραπάνω όνομα χωρίς να θίξουν την σημασία του.(ΛΕΟΝΤΟΥΠΟΛΗY ΑΣΛΑΝΑΡY ΛΕΟΝΤΑΡΙ) Σίγουρα η αρχαιολογική σκαπάνη όταν επιληφθεί και αναδείξει τον πλούτο που κρατά στα σπλάχνα του τούτος ο τόπος αφ ενός θα αποκαταστήσει την ιστορική αλήθεια και αφ ετέρου θα προστατέψει από τους αρχαιοκαπήλους που λυμαίνονται την περιοχή ευρήματα ανεκτίμητης αξίας (νομίσματα-αγγεία- αγαλματίδια) που κατά καιρούς έχουν βρεθεί σε όλη την έκταση του οικισμού, και ιδιαίτερα στον Ιερό Λόφο (Λόφος Γκεκοκάλυβα, υψόμετρο 400m).
Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το χωριό είχε 50 οικογένειες με 267 κατοίκους. Στήν απογραφή του 1961 έφτασε στο απόγειο με 2645 κατοίκους και σήμερα απαριθμεί 1376 κατοίκους οι οποίοι κατα κύριο λόγο ασχολούνται με την γεωργία. Μαζική ήταν η συμμετοχή των ντόπιων στις ηρωικές στιγμές του λαού όπως στην Εθνική Αντίσταση. Διατηρείται ακόμα το σπίτι απ΄όπου μίλησε ο Αρης Βελουχιώτης
Το Λεοντάρι είναι μιά από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες κοινότητες του νομού, καθώς αποτελούσε και Έδρα του πρώην Δήμου Ταμασίου (νυν Δήμος Σοφάδων). Αναμένεται ότι στο άμεσο μέλλον η κοινότητα Λεονταρίου θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την οικονομική και τουριστική προβολή του νομού, καθώς μιά σειρά έργων που σιγά σιγά ολοκληρώνονται θα δώσουν νέα πνοή και ώθηση.
Πρόκειται για την ολοκλήρωση της σήραγγας Λεονταρίου, της Λίμνης Σμοκόβου και των υπόλοιπων μελετών που συνδέονται μ΄αυτήν Αρδευτικά , Αναρρυθμιστική Λίμνη, δρόμος “Εξοδος Σήραγγας Λεονταρίου-Ανάχωμα Κτιμένης”, Υδροηλεκτρικό Εργοστάσιο ΔΕΗ, Ανάπλαση και λειτουργία των Ιαματικών Λουτρών Δρανίστας.

Διαβάστε περισσότερα »»

Καρδίτσα ♥ Η ιστορία της Θαυματουργής Εικόνας της Παναγίας της Καναλιώτισσας

Παναγία η Καναλιώτισσα Και η θρησκευτική ζωή των Καναλιωτών
Του Ιωάννου Διομ. Κολοβού, Θεολόγου

Παναγιά μας Μεγαλόχαρη
λαχταριστά προσμένουμε,
όταν απ’ τα Μετέωρα
κάθε χρονιά σε φέρνουμε.

Σε θυμηθήκαμε μικρά παιδιά
στο Εικόνισμα να καρτερούμε
σε λιτανεία όλοι οι χωριανοί
με τις καμπάνες ν’ αντηχούνε.

Κι όταν μακρινά αντικρύζουμε
τη θαυματουργή σου Εικόνα
δέος ιερό
πλημμυρίζει τότε τον καθένα.

Γλυκειά η ψαλμωδία
ακούγεται εκείνη τη στιγμή
κι από τα χείλη όλων μας
βγαίνει σαν μύρο η προσευχή.

Σ.Κ.

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Εκείνο πού συγκλονίζει σύγκορμα τον Καναλιώτη είναι το αντίκρισμα της Παναγίας. Η ευλάβεια πού τρέφει στο πρόσωπο της Παναγίας Θεοτόκου εκδηλώνεται κάθε χρόνο με τον ερχομό της Αγίας Εικόνας από το Μοναστήρι της Μεταμορφώσεως των Μετεώρων. Είναι δε τόσο μεγάλη η αφομοίωση των Καναλιωτών, πού πολλές φορές εκδηλώνεται μέχρι λατρείας. Αυτό δε το ζει κάθε ένας που θα παρευρεθεί στο χωριό κατά την υποδοχή της (καρτέρημα) και το ξεκίνημά της.

Εδώ δε παραθέτω όσα η παράδοση διέσωσε και έχουμε συλλέξει από τους γεροντότερους, οι οποίοι τα έχουν ακούσει από τους παππούδες τους, φθάνοντας έτσι πλησιέστερα στην αρχή των γεγονότων.

«…της Παναγίας η Εικών, την ιστορίαν έχει.
Την λέγουν Καναλιώτισσαν και διηγούνται γέροι.
Ότ’ ήτο στα Κανάλια αυτ’ η εικών κ’ εχάθη
Από βαρβάρους το χωριό όταν διηρπάσθη.
Ευρέθη στα Μετέωρα και τρείς φορές υπήγαν.
και έφερναν αλλ’ έφευγε, γι’ αυτό και την αφήκαν.
Την φέρνουν κάθε Αύγουστον και ένα μήνα μένει
εις τα Κανάλια η εικών, είν’ επαργυρωμένη…]

Ο βασικός πυρήνας της όλης ιστορίας, συνδυαζομένων όλων των πηγών, οι οποίες και συμφωνούν γενικώς, είναι ο εξής:

Η εικόνα της Παναγίας πρέπει να ανήκε στο άλλοτε Μοναστήρι της Ελεούσας της Λυκουσάδας, σημερινής Λοξάδας, όπως αναφέρεται στα Πατριαρχικά και Αυτοκρατορικά σιγίλια. Αυτό κτίσθηκε γύρω στα 1270 από τη σύζυγο του Σεβαστοκράτορος Θεσσαλίας Ιωάννου Δούκα, η οποία έγινε μοναχή και ωνομάσθηκε Υπομονή. Το 1289 εξεδόθη Χρυσόβουλλον του Αυτοκράτορος Ανδρονίκου Β΄ του Παλαιολόγου που καθόριζε τα κτήματα του μοναστηριού. (Κώδιξ Εθνικής Βιβλιοθήκης 1454. Έργα και Ημέραι, +Ιεζεκιήλ, Μητροπολίτου Θεσσαλιώτιδος. Τόμος Α΄ σελίς 218).

Αργότερα, άγνωστο πότε, το μοναστήρι μετετράπη από γυναικείο σε ανδρικό και επειδή, ελλείψει μοναχών επανδρώθηκε από το ομώνυμο Μοναστήρι της Μεταμορφώσεως των Μετεώρων, περιήλθε και η περιουσία του σ’ αυτό.

Στη δυτική βουνοπλαγιά της Λοξάδας, όπου είναι τα σημερινά Κανάλια, έβοσκαν τα πρόβατα του Μοναστηριού πού κατά την παράδοση περνούσαν τα χίλια. Βοσκοί ήταν οι Μοναχοί. Για τις λατρευτικές τους ανάγκες οι μοναχοί έκτισαν μικρό εξωκκλήσι πίσω από τη σημερινή εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και ακριβώς στη θέση της παλαιάς που κατεδαφίστηκε, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα η προτομή του Στρατηγού Φιλώτα – Παπαγεωργίου. Αυτό απετέλεσε και το πρώτο εκκλησάκι των πρώτων κατοίκων του χωριού μας. Μέσα λοιπόν σ’ αυτό υπήρχε η Εικόνα της Παναγίας, ονομαζόμενη σήμερα Καναλιώτισσα, που μεταφέρθηκε πιθανότατα από το Μοναστήρι της Λυκουσάδας (Λοξάδας).

Η Εικόνα χρονολογείται από τον 4ον ή τον 5ον μ.Χ. αιώνα κατά τη μαρτυρία του πρώην Ηγουμένου π. Αιμιλιανού Βαφειάδη και είναι κατασκευασμένη με κηρομαστίχη και επαργυρωμένη.

Το κανδηλάκι έκαιγε νυχθημερόν μπροστά στην εικόνα. Απέναντι ακριβώς και σε απόσταση δύο χιλιομέτρων ευρίσκεται το Ενετικό φρούριο του Φαναρίου, το οποίο οι Τούρκοι χρησιμοποιούσαν ως οχύρωμα.

Κατά μία εκδοχή, οι Τούρκοι, σκανδαλιζόμενοι από το φώς του καντηλιού, ένα βράδυ έκαμαν επιδρομή πυροβολώντας κατά του Εικονοστασίου, οπότε η εικόνα εξαφανίστηκε θαυματουργικά διαγράφοντας ένα τόξο στον ορίζοντα προς δυσμάς. Έτσι χάθηκε η Εικόνα της Παναγίας.

Κατά δεύτερη δε εκδοχή, η οποία φαίνεται να είναι και η αυθεντικότερη, συνδυαζόμενη και με ιστορικές παραδόσεις, έγινε επιδρομή Τουρκαλβανών ίσως από το Φανάρι μετά την αποτυχημένη επανάσταση του Διονυσίου Φιλοσόφου του 1612 (που ονομάσθηκε εμπαικτικά από τους εχθρούς του Σκυλόσοφος), οπότε εμαρτύρησε και ο άγιος Σεραφείμ, Επίσκοπος Φαναρίου.

Τότε λοιπόν κάηκε το πρώτο εικονοστάσι (εξωκλήσι). Η εικόνα έφυγε, όπως αναφέραμε θαυματουργικά.

Η ΑΝΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Σε κάποιο ευλαβή μοναχό των Μετεώρων, ονόματι Σωφρόνιο, στον ύπνο του, αποκαλύπτεται ο τόπος όπου ευρίσκεται η ιερή εικόνα της Παναγίας. Το γεγονός αυτό αναγγέλλει στον Ηγούμενο του Μοναστηριού της Μεταμορφώσεως και με πολύ κόπο διασχίζουν το πυκνό δάσος μέχρις ότου φθάσουν στο ορισμένο μέρος, το σημερινό Καναλάκι Μετεώρων. Εκεί αντικρύζουν κατάπληκτοι την εικόνα και το κανδηλάκι να καίει. Έπεσαν στα γόνατα, προσκύνησαν και με μεγάλη ευλάβεια την παρέλαβαν και την μετέφεραν στο Μοναστήρι.

Οι μοναχοί επιθυμούσαν πολύ να πληροφορηθούν πώς βρέθηκε εκεί η εικόνα. Τότε αποκαλύφθηκε ξανά για δεύτερη φορά στον ίδιο μοναχό Σωφρόνιο σε όνειρο, ότι ανήκει στο νέο χωριό Κανάλια Ιθώμης. Ειδοποιήθηκαν αμέσως οι λίγοι κάτοικοι των Καναλίων για το χαρμόσυνο γεγονός και μία επιτροπή πήγε στο Μοναστήρι, για να την παραλάβει. Παραδοσιακώς αναφέρεται στα απομνημονεύματα του Γ. Σωτήρη και από μοναχούς, 1) από τον +Καλλίνικο Σακά, πρώην ηγούμενο και 2) από τον Ιερομόναχο Αγαθάγγελο, πού τώρα είναι στο Μοναστήρι του Δούτσικου, ότι τρεις φορές την μετέφεραν την εικόνα στα Κανάλια και αυτή έφυγε θαυματουργικά για το Μοναστήρι. Έτσι έγινε η εξής συμφωνία: Η εικόνα να μεταφέρεται και να μένη ένα μήνα στα Κανάλια για αγιασμό και ξανά να την πηγαίνουν στο Μοναστήρι. Για όλα αυτά έχουν διασταυρωθεί οι πληροφορίες. Μάλιστα ο προαναφερθείς ηγούμενος ισχυρίζετο ότι όλα τα ανωτέρω περιγράφονται σε χρονικό χειρόγραφο του Μοναστηριού της εποχής. Παλαιότερα δύο φορές είχε αναζητηθεί το χειρόγραφο, αλλά τότε δεν είχαν τακτοποιηθεί ακόμη τα χειρόγραφα. Έτσι δεν κατέστη δυνατόν να ευρεθεί το χειρόγραφο, που θα είναι και ο αψευδής μάρτυρας των αναφερομένων. Αλλά όπως συμβαίνει πάντοτε να δυσπιστούμε στην αλήθεια, και μάλιστα τη θρησκευτική, έτσι και παλαιότερα ο Γ. Σωτήρης, ο οποίος είχε συγκεντρώσει τις πληροφορίες από ανθρώπους που έζησαν πριν από την επανάσταση του 1821, έγραφε:

«Της εικόνος ιστορίαν τινές την πιστεύουν
Οι διάβολοι και δαίμονες κουκιά τους μαγειρεύουν».
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: TRAVEL BOOK / ΗΡΑΚΛΗΣ ΜΗΛΑΣ 

ΤΟ ΚΑΡΤΕΡΗΜΑ (ΥΠΟΔΟΧΗ) ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

«Οι Καναλιώτες Αύγουστον στο Μοναστήρι στέλλουν
Των Μετεώρων κι’ εκεί, εικόνα μίαν φέρουν
Παναγίας Θεοτόκου, κι’ οι Καναλιώτες βγαίνουν
όλοι εις την Βρωμόβρυση κι’ εκεί την περιμένουν.

Οι ιερείς τα άμφια ωραία φορεμένοι,
Κ’ οι λαϊκοί εορτινά φορέματα ‘νδυμένοι
Οι μαθηταί τά λάβαρα βαστούν της Εκκλησίας
Καλόγηρος Μοναστηριού, κρατεί της Παναγίας.

Με σέβας την εικόνα της και ψάλλοντες κινούνε.
Στην Εκκλησιά φθάνουνε κι’ εκεί δοξολογούνε…»

(Γ. Σωτήρης)

Να λοιπόν γιατί υπάρχει συνεχής επικοινωνία του χωριού μας με το Μοναστήρι της Μεταμορφώσεως των Μετεώρων. Σήμερα που τα συγκοινωνιακά μέσα αφθονούν δεν δυσκολεύεται να φθάσει κανείς μέχρι τη ρίζα του βράχου του Μοναστηριού. Δυο ώρες περίπου απέχει το χωριό μας. Πριν όμως από εκατό και διακόσια χρόνια πού δεν υπήρχε ο σιδηρόδρομος, το αυτοκίνητο, ούτε δρόμος, για να φθάσεις με τα ζώα και πεζοπορώντας να περάσεις τα αδιάβατα ποτάμια, χρειαζόταν περισσότερες από δέκα ώρες. Και όμως αυτό δεν τους εφόβιζε, ούτε εμπόδιζε τους Καναλιώτες, γι’ αυτό διατηρείται μέχρι σήμερα η ωραία αυτή συνήθεια (έθιμο) με αδιάπτωτο το ενδιαφέρον μέσα στα τόσα χρόνια.

Το θρησκευτικό συναίσθημα των Καναλιωτών είναι συνυφασμένο με την ιερή εικόνα της Παναγίας της Καναλιώτισσας, στην οποία δείχνουν ιδιαίτερη τιμητική προσκύνηση. Γι’ αυτό και οι ξενιτεμένοι κατά το διάστημα του καλοκαιριού προσπαθούν να παρευρεθούν στο χωριό μπροστά από το πανηγύρι του δεκαπενταύγουστου για να συμμετάσχουν στο «καρτέρημά της».

Αλλά και όσοι δεν μπόρεσαν την ημέρα αυτή να έλθουν στο χωριό, με τη σκέψη τους να είναι εκεί. Αναπολούν τις παιδικές ιερές εκείνες στιγμές και συγκλονίζονται τα κατάβαθα της ψυχής των από συγκίνηση.

Όσοι όμως έχουν την ευκαιρία να παρευρίσκονται στην υποδοχή νιώθουν κάτι πολύ βαθύτερο και ανέκφραστο.

Από την προηγούμενη Κυριακή δύο χειρόγραφες αιτήσεις δέχονται τις υπογραφές των Καναλιωτών, με τις οποίες ζητούν να δοθεί η άδεια και επιτραπεί από τις Μητροπόλεις Καρδίτσης και Τρικάλων να μεταφερθεί η εικόνα. Όλη αυτή η διαδικασία έγινε πλέον πολύ τυπική, γιατί η συνήθεια έχει γίνει πλέον νόμος.

Μια ομάδα ανδρών (επειδή πριν από το 1940 δεν επιτρέπετο να ανεβαίνουν γυναίκες στα Μοναστήρια των Μετεώρων) από πέντε μέχρι δεκαπέντε και περισσότερους καμμιά φορά, την Παρασκευή πριν από την Κυριακή του Δεκαπενταύγουστου, ξεκινούν με προετοιμασία για Θεία Λειτουργία στα Μετέωρα και Θεία Κοινωνία και με σκοπό να παραλάβουν την ιερή εικόνα, την Παναγία, όπως συνηθίζεται να λέμε και να τη μεταφέρουν στο χωριό μας την Κυριακή προ του Δεκαπενταύγουστου.

Τη νύχτα του Σαββάτου γίνεται στο Μοναστήρι η Θεία Λειτουργία και όσοι είναι ετοιμασμένοι κοινωνούν των Αχράντων Μυστηρίων.

Την Κυριακή από τις πέντε η ώρα το πρωί όλοι βρίσκονται στο πόδι. Χτυπά ο κόπανος, το σήμαντρο και τελευταία η μεγάλη καμπάνα. Ο Ηγούμενος φορεί το πετραχήλι, παίρνει με σεβασμό την εικόνα και λέγει το ευλογητός ο Θεός…», το τρισάγιον, σχηματίζεται πομπή, ψάλλεται το απολυτίκιον «Η γέννησίς σου Θεοτόκοε χαράν εμήνυσε πάση τη οικουμένη…», διότι η εικόνα είναι αφιερωμένη στο «γενέσιον της Θεοτόκου», φθάνουν στη μέσα εξώπορτα, στην ανέμη, και εκεί κοντά ο Ηγούμενος την παραδίδει στους Καναλιώτες, στο μεγαλύτερο από τη συνοδεία. Παλαιότερα, όταν το Μοναστήρι είχε πολλούς μοναχούς, τη συνόδευε ένας απ’ αυτούς μέχρι τα Κανάλια.

Κατεβαίνοντας τις υπόλοιπες δεκάδες τα σκαλοπάτια, άλλοτε κατηφόριζαν μέσα από το μεγάλο φαράγγι για το Καστράκι και κατ’ ευθείαν για την Καλαμπάκα. Τώρα όμως κάποιο ταξί θα τους παραλάβει, για να τους μεταφέρει στο σταθμό της Καλαμπάκας, για να προλάβουν το πρώτο τραίνο η ωτομοτρίς.

Σε όλη τη διαδρομή από τα Μετέωρα μέχρι το Φανάρι όλοι γνωρίζουν τη συνηθισμένη ιερή συνοδεία, κι’ έτσι δεν ρωτούν τι είναι, παρά λένε «Ή Παναγία η Καναλιώτισσα», σταματούν, σταυροκοπιούνται και ασπάζονται την εικόνα.

Στη στάση του «Μπαλτσιάκι» Φαναρίου, κάτω από το Ναό του Νεομάρτυρος Αγίου Σεραφείμ, κατέρχεται από την αμαξοστοιχία ή συνοδεία και ανηφορίζει. Παλαιότερα περνούσε έξω από το Φανάρι, από τη συνοικία «τα Μαστόρικα», σήμερα όμως, διέρχεται από τον κεντρικό δρόμο του Φαναρίου, όπου όλοι οι παρευρισκόμενοι στο δρόμο κάνουν το σταυρό τους και πολλοί ασπάζονται την εικόνα. Μόλις φθάσουν στην στροφή του δρόμου του «Παλουκωμένου» σταματούν, για να τους ιδούν απέναντι από τα Κανάλια και να ξεκινήσει η πομπή της υποδοχής, για να συναντηθούν στο εικόνισμα της Βρωμόβρυσης.

Οι Καναλιώτες την ημέρα αυτή του ερχομού της Παναγίας την περιμένουν ξεχωριστά μέσα στο χρόνο. Όλα τα κανονίζουν έτσι, ώστε να μη μένει κανείς στο σπίτι, εκτός από τους πολύ ανήμπορους. Τα μικρά παιδιά τα παίρνουν στην αγκαλιά και πηγαίνουν στην Εκκλησία. Μόλις σχολάσει, γύρω στις 8.30΄ η ώρα χτυπά η καμπάνα χαρμόσυνα, αναγγέλλοντας έτσι στο χωριό ότι η Παναγιά έφθασε και η συνοδεία της ξεκουράζεται στα αμπέλια τα «Κατερέικα». Σχηματίζεται πολυάνθρωπη πομπή μέχρι διακόσια περίπου μέτρα από την Εκκλησία της Κοιμήσεως. Προπορεύονται τα εξαπτέρυγα, ακολουθούν οι ψάλτες και των δύο Εκκλησιών και έπονται οι ιερείς με τα λευκά φαιλόνια.

Σ’ όλη τη διαδρομή ψάλλεται η Μεγάλη Παράκληση της Παναγίας. Όλοι συμμετέχουν και αισθάνονται την ανάγκη να ψιθυρίσουν τα χείλη των: «Τη Θεοτόκω εκτενώς νυν προσδράμωμεν, αμαρτωλοί και ταπεινοί… κράζοντες εκ βάθους ψυχής…».

Η συνάντηση των δύο συνοδειών είναι συγκινητική. Όλοι σταυροκοπιούνται. Ο μεγαλύτερος ιερεύς παίρνει με ιδιαίτερη ευλάβεια την εικόνα στα χέρια του, αναγιγνώσκει το Ευαγγέλιο, ευλογεί τα πλήθη και η πομπή επιστρέφει συνεχίζοντας την υπόλοιπη παράκληση. Στην Εκκλησία γίνεται ο ασπασμός της εικόνας με δάκρυα από πολλούς και, όταν τελειώσει η παράκληση, ο καθένας εύχεται «και του χρόνου να μας αξιώσει η Παναγία να την περιμένουμε». Η άλλοι λένε: «Παναγία μου του χρόνου ποιόν θα βρεις!».

‎ Πληροφορίες: Κατερίνα Παπαϊωάννου
Διαβάστε περισσότερα »»

Δείτε Web TV και ζωντανά, σε live streaming, Ελληνική τηλεόραση και τα αγαπημένα σας Ελληνικά κανάλια όπου και αν βρίσκεστε

Δείτε εδώ όλα τα κανάλια:
https://karditsas.blogspot.com/2016/05/greek-tv





















Διαβάστε περισσότερα »»