Παρασκευή, 31 Μαρτίου 2017

ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑΤΙΚΟ ΨΕΜΑ ~ ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΨΕΜΑΤΑ


Ο Απρίλης είναι ο κυριότερος μήνας της Άνοιξης και με τον ερχομό του όλη η φύση αλλάζει, οι μέρες μεγαλώνουν, η εξοχή πρασινίζει και τα λουλούδια είναι στα καλλίτερα τους. Γενικά σ' αυτόν το μήνα όλα τα στοιχεία της φύσης κάνουν φανερό ότι πια ο χειμώνας τελεί­ωσε και είμαστε κανονικά στην άνοιξη.

Με τον ερχομό της άνοιξης, ο άνθρω­πος θέλοντας να συμμετάσχει σ' αυτό το πανηγύρι της χαράς και της ευτυχίας, έπρεπε να επινοήσει κάτι, που θα έφερ­νε γέλιο, χαρά, και ευχαρίστηση μετά από την παγωνιά και το κλείσιμο του χειμώνα. Τι επινόησε λοιπόν; Το πρωταπριλιάτικο ψέμα, που έχει τις ρίζες του στον 15ο αιώνα και που τελικά επικράτησε τις μέρες μας και έχει γίνει πλέον έθιμο.

Το πρωταπριλιάτικο ψέμα ξεκίνησε αρχικά από την Γαλλία, στην οποία για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η πρώτη του Απρίλη είχε καθιερωθεί ως πρωτοχρονιά. Έτσι ενώ όλη η άλλη Ευρώπη την πρωτοχρονιά την γιόρταζε την 1 Ιανουαρίου, οι Γάλλοι, ήταν οι μοναδικοί που ξεχώριζαν, και την γιόρταζαν την 1 Απρίλη.

Όταν το 1564 ο βασιλιάς Κάρολος θ' αποφάσιζε να το αλλάξει, καθιερώνοντας ως πρώτη του έτους την 1 Ιανουαρίου, συνάντησε έντονες αντιδράσεις από ορισμένους ένθερμους οπαδούς του εθίμου, οι οποίοι επέμεναν σε πείσμα όλων των άλλων να γιορτάζουν σαν πρωτοχρονιά την Πρωταπριλιά. Οι άλλοι που δέχτηκαν την αλλαγή πείραζαν τους «παραδοσιακούς» με κάλπικα πρωτοχρονιάτικα δώρα και πιπεράτα ψέματα.

Αλλη εκδοχή είναι η εξής: Οι Γάλλοι πάλι ονόμαζαν το πρωταπριλιάτικο ψέ­μα «ψάρι του Απρίλη» και η εξήγηση είναι, ότι οι Κέλτες λόγω του καλού καιρού άρχιζαν το ψάρεμα την πρώτη Απρι­λίου. Όμως συχνά η φτωχή ψαριά διέψευδέ τις ικανότητες τους, και οι ψαράδες γύριζαν στα σπίτια τους μ' άδεια τα χέρια, αλλά με την φαντασία να οργιάζει και να διηγούνται πολλά ψεύτικα συμβάντα κατά τις ημέρες που ψάρευαν.

Όποια εκδοχή κι αν πάρουμε ως επικρατέστερη εκείνο που έχει σημασία είναι ότι μέχρι τις ημέρες μας το πρωταπριλιά­τικο αστείο έχει καθιερωθεί σαν έθιμο και μάλιστα δημοφιλέστατο. Ίσως η ανάγκη του ανθρώπου να σπάσει την ρουτίνα της ζωής του και να ξεφύγει από την καθημερινότητα είναι αυτό που το έκανε δημοφιλές και το καθιέρωσε. Ίσως πάλι γιατί το γέλιο στον κόσμο σήμερα, μέσα στα τόσα καθημερινά προ­βλήματα που αντιμετωπίζει, έχει γίνει αρκετά σπάνιο και με το έθιμο του πρω­ταπριλιάτικου ψέματος, βρίσκει την ευκαιρία να εκτονωθεί. Ίσως γιατί κάποιες φορές «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» όπως λέει και ένα ωραίο τραγούδι, ομορφαίνουν την ζωή, υλοποιώντας έστω και εικονικά τις πιο κρυφές επιθυμίες μας.

Ο άνθρωπος σαν έλλογο Ων που είναι, δεν αντέχει την ρεαλιστική, ψυχρή αλήθεια της καθημερινότητας. Έχει ανάγκη το ψέμα για να ελπίζει και να οραματίζεται το μέλλον.


Πρωταπριλιάτικες φάρσες, που ειπώθηκαν από τα Μ.Μ.Ε και προκάλεσαν εντύπωση, χαρά, αναστάτωση ακόμα και τρόμο στην κοινή γνώμη της εποχής:


1. Πώς να φυτέψετε ένα... μακαρονόδεντρο. Εκατοντάδες ακροατές τηλεφώνησαν στο BBC το 1975 ρωτώντας πώς μπορούν να φυτέψουν ένα μακαρονόδεντρο στον κήπο τους. Είχε προηγηθεί ρεπορτάζ που έδειχνε Ελβετούς αγρότες να φυτεύουν σπαγγέτι στο έδαφος, λέγοντας ότι η χρονιά ήταν ιδανική για πλούσια σοδειά λόγω του ήπιου χειμώνα.

2. Υποψήφιος πρόεδρος ο Νίξον το '92. Ο 79χρονος Ρίτσαρντ Νίξον, υποψήφιος πρόεδρος της Αμερικής εν έτει 1992! Με τη φάρσα αυτή τίμησε την Πρωταπριλιά εκείνης της χρονιάς αμερικανικό ραδιοφωνικό πρόγραμμα. Το τηλεφωνικό κέντρο του σταθμού κατακλύστηκε από οργισμένους ακροατές, οι οποίοι είχαν ακούσει τον Νίξον να εγκαινιάζει την εκστρατεία του με το σύνθημα: «Δεν έκανα κανένα λάθος και δεν πρόκειται να ξανακάνω». Χρειάστηκαν σαράντα πέντε λεπτά για να μάθουν ότι επρόκειτο απλώς για ένα αστείο και ότι η φωνή ανήκε στον μίμο Rich Little...

3. Τα μαγικά πέδιλα. Το 1932 πολλοί ήταν εκείνοι που πίστεψαν ότι ο άνθρωπος μπορεί να πετάξει με ένα ζευγάρι πέδιλα του σκι, αφού οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» δημοσίευσαν και σχετικές φωτογραφίες.

4. Δύο μέρες έξω! Το 1979 κάποιοι θεώρησαν αληθές το ότι η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε να εξαλείψει την 5η και τη 12η Απριλίου από το ημερολόγιο, για να συγχρονίσει την ώρα της με τον υπόλοιπο κόσμο

5. Νηφάλιο ιντερνέτ! Το 1994 αρκετοί έσπευσαν να συμμορφωθούν με υποτιθέμενη οδηγία που προέβλεπε πως θα συλλαμβανόταν οποιοσδήποτε σέρφαρε στο Διαδίκτυο... μεθυσμένος.

6. Αλλαγή της σταθεράς «π». Σοβαρές διαμαρτυρίες προκάλεσε η πρωταπριλιάτικη φάρσα του φυσικού Marc Boslough, ο οποίος το 1998 δημοσίευσε σε επιστημονικό περιοδικό την πρόθεση της Αλαμπάμα να αλλάξει με νομοθεσία την τιμή της μαθηματικής σταθεράς «π» από 3.14159 σε 3.0, ακολουθώντας... τους συμβολισμούς της Βίβλου.

7. Μια κάλτσα δίνει χρώμα στην TV. Το 1962 η έγχρωμη τηλεόραση αποτελούσε «όνειρο θερινής νυκτός» για τη Σουηδία. Το μεσημέρι της 1ης Απριλίου το δελτίο ειδήσεων ξεκινά και στην οθόνη εμφανίζεται ο τεχνικός του καναλιού, Kjell Stensson. Ενημερώνει το κοινό, που παρακολουθεί καθηλωμένο στους δέκτες του, πως χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας μπορεί πλέον να απολαμβάνει τα αγαπημένα του προγράμματα λουσμένα με τα πιο ζωηρά χρώματα. «Το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να τοποθετήσετε μια νάιλον κάλτσα στην οθόνη της τηλεόρασής σας», λέει ο Stensson, σπεύδοντας, μάλιστα, να αναπαραστήσει το εγχείρημα σε απευθείας μετάδοση. Οι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι που το δοκίμασαν μάλλον ήταν αρκετά δύσπιστοι, όταν την... 1η Απριλίου του 1970 πουλήθηκε για πρώτη φορά στη Σουηδία έγχρωμη τηλεόραση...

8. Το ηλεκτρονικό Big Ben. Το 1980 το βρετανικό δίκτυο BBC ανακοίνωσε πως το ιστορικό ρολόι Big Ben θα λειτουργούσε πλέον με ψηφιακό μηχανισμό, για να δείχνει με ακρίβεια την ώρα. Όταν αναφέρθηκε ότι οι δείκτες του ρολογιού θα πωλούνταν στους τέσσερις πρώτους ακροατές που θα επικοινωνούσαν με τον σταθμό, οι προσφορές «έσπασαν τα ταμεία»...

9. Το τέλος του κόσμου. Μία από τις διασημότερες πρωταπριλιάτικες φάρσες ήταν αυτή του Ινστιτούτου Franklin, το οποίο εν έτει 1940 ανακοίνωσε ότι το τέλος του κόσμου θα ερχόταν την επόμενη μέρα. Τρομερή αναστάτωση και πανικός προκλήθηκαν στους πολίτες και στις δημόσιες υπηρεσίες, ενώ ο υπάλληλος του Ινστιτούτου που είχε τη φαεινή ιδέα του αστείου... απολύθηκε.

10. Ο τάφος του Σωκράτη. Το 1995 το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι βρέθηκε ο τάφος του Σωκράτη και μέσα σε αυτόν αμφορέας με ίχνη κώνειου. Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου, ενώ η αλήθεια αποκαταστάθηκε λίγες ώρες αργότερα... "Το αρχικό ψέμα" , παρόλα αυτά ειπώθηκε από τον Αριστοτέλη (Αναλυτικά πρότ. 66α 16: «Ο δε ψευδής λόγος γίνεται παρά το πρώτον ψεύδος»), που ήθελε να προφυλάξει από τα κακά συμπεράσματα που ακολουθούν μια πλανεμένη βασική σκέψη. Λέγεται σήμερα για ψέμα που μπορεί να έχει για επακόλουθο και άλλα.


Έτσι το πρωταπριλιάτικο ψέμα παραμένει στις μέρες μας, γιατί ο κόσμος το βρίσκει διασκεδαστικό και ευχάριστο, και γιατί αισθάνεται την ανάγκη να γελάσει και να περιπαίζει ο ένας τον άλλον.
Ας υποδεχόμαστε λοιπόν τον Απρίλιο με κέφι και διάθεση για τα μεγαλύτερα ψέματα...



ΠΗΓΕΣ: